SURİYE’NİN SAHİL BÖLGESİNDE
“SESSİZ KRİZ”:
TARTUS VE LAZKİYE’DE SAĞLIK SİSTEMİ ENDİŞE VERİCİ DURUMDA

İSTANBUL, TÜRKİYE. 27 Kasım 2025.

Dünya Doktorları tarafından Kasım 2025 için yayımlanan yeni çok sektörlü ihtiyaç analizi, Suriye’nin sahil vilayetleri olan Tartus ve Lazkiye’de hızla derinleşen insani acil duruma vurgu yapıyor.

Rapor, genellikle aktif çatışmalardan nispeten uzak olduğu için ‘istikrarlı’ kabul edilen ve 14 yıl süren savaş boyunca geçtiğimiz Aralık ayında devrilen hükümetin kontrolündeki bölgelerde, ekonomik çöküş, kamu hizmetlerinin yetersizliği ve ciddi bir ‘insani yardım boşluğu’ nedeniyle yaşanan ‘sessiz krizi’ açıkça ortaya koyuyor.

Yıkılan “İstikrar” Algısı

Ülkede yıllarca süren savaş boyunca genellikle “güvenli” olarak algılanan Tartus ve Lazkiye, bombalardan değil, ekonomik çöküş ve çöken kamu hizmetlerinden kaynaklanan derin bir insani acil durumla karşı karşıya.

“Suriye’nin sahil bölgesindeki ‘istikrar’ algısı, insani yardımın uygulanmasında tehlikeli bir kör nokta yarattı. Düşen bombaların olmaması, acının bittiği anlamına gelmiyor; tam tersine, burada ‘sessiz bir kriz’ yaşanıyor. Sağlık sistemleri çökme noktasına gelirken ve aileler en temel ilaçları bile karşılayamazken, uluslararası toplum ekonomik çöküşün de çatışma kadar ölümcül olabileceğini kabul etmek zorundadır,” diyor Dünya Doktorları Suriye Ülke Direktörü Masoud Yousef.

Bölgedeki 641 haneden toplanan veriler, Tartus ve Lazkiye’de büyük çaplı bir çatışma yaşanmamasına rağmen, kırılganlığın yaygın ve ciddi olduğunu göstermektedir. Kriz, yerinden edilme değil, ekonomik bozulma nedeniyle daha da şiddetli hale gelmekte ve istihdamın artık aileleri gıda güvensizliğinden korumadığı bir senaryo ortaya çıkmaktadır. Değerlendirme, hanelerin %95’inin son altı ayda hiçbir insani yardım almadığını ve bu durumun, altyapının çökmesi nedeniyle nüfusun kendi başına başa çıkmak zorunda kaldığını açıkça ortaya koymaktadır.

Sağlık Sistemi Çökme Noktasında

Sağlık sektöründeki çöküş, raporun en endişe verici bulguları arasında yer alıyor. Araştırmaya konu olan hane halkının %54’ü son üç ay içinde hastalık geçirdiğini bildirdi.

Erişim Engelleri: Hanelerin yalnızca %40’ı sağlık hizmetlerine güvenilir bir şekilde erişebilirken, %12’si ihtiyaç duydukları bakımdan tamamen mahrum durumda.

İlaç Krizi: Hastaların %99’u ihtiyaç duydukları ilaçları ücret vererek satın almak zorunda kalıyor ve bu da %13’lük bir kesimin yüksek maliyetler nedeniyle tedaviyi tamamen bırakmasına neden oluyor.

Kronik Hastalıklar: Bulaşıcı olmayan hastalıklar yaygınlaşıyor; kronik hastalığı olanların %75’i hipertansiyon, %46’sı ise diyabet hastası.

Anne ve Bebek Sağlığı Hizmetleri Alarm Veriyor

Raporda anne ve üreme sağlığı konusunda ciddi bir uyarıda bulunulurken, zayıf düşmüş obstetrik bakım ve kontrol altına alınamayan hastalıklar kritik sonuçlara yol açmaktadır:

Gebelik Kaybı: Neredeyse her 5 gebelikten 1’i (%18) düşükle sonuçlanmaktadır ve bu oran acil durum eşiğinin oldukça üzerindedir.

Doğum Sonrası Boşluklar: Doğum sonrası bakım, özellikle annelerin ve bebeklerin üçte ikisinin takip bakımı almadığı Tartus’ta çökmüş durumdadır.

Bebek Beslenmesi: Araştırmaya katılan annelerin %32’si bebeklerini yeterince beslemekte zorlandıklarını bildirmektedir.

Gıda Güvenliği ve Psikolojik Sağlık

Ekonomik çöküş, insanlık onuruna yakışır bir yaşamı ve günlük hayatta kalmayı ciddi şekilde etkilemektedir. Her üç aileden biri, anketin yapıldığı haftadan önceki hafta içinde yeterli gıdaya veya gıda satın almak için yeterli paraya sahip olmadığını bildirmiştir. Bu istikrarsızlık psikolojik sağlığı çok yakından ilgilendiren derin bir krizi tetiklerken, yetişkin bireylerin yarısından fazlası duygusal sıkıntılar yaşadığını bildirmiştir. Buna karşın bölgede profesyonel psikolojik destek alınabilecek merkez ise neredeyse hiç bulunmamaktadır.

Rapor Hakkında

Bu rapor, Dünya Doktorları tarafından Kasım 2025’te, Lazkiye ve Tartus’ta ekonomik olarak aktif nüfusun temsili bir örneğini inceleyerek gerçekleştirilmiştir. Bulgular, istikrar söylemiyle büyük ölçüde gizlenen, Suriye’nin kıyı vilayetlerinde gözardı edilmiş insani durumun kötüleşmesine ışık tutmayı amaçlamaktadır.

Dünya Doktorları Hakkında

Dünya Doktorları (DDD), silahlı çatışmalar, şiddet, doğal afetler, hastalık, kıtlık, yoksulluk ve sosyal dışlanmadan etkilenen topluluklar için evrensel sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştıran Türkiye merkezli bir sivil toplum kuruluşudur.

DDD, Türkiye’de Hatay ve İzmir’de insani yardım projeleri yürütmekte olup, öncelikli sağlık hizmetleri, ruh sağlığı ve psikososyal destek hizmetleri ile sosyal koruma alanlarında çalışarak yerinden edilmiş nüfusun ihtiyaçlarına yanıt vermektedir ve dünya genelinde savunmasız insanların sağlık ihtiyaçlarını karşılamayı hedeflemektedir.

Médecins du Monde (Dünya Doktorları) Uluslararası Ağı’nın 16. üyesi olan DDD, faaliyet gösterdiği bölgelerde krizlerin merkezinden yanıt vererek etkilenen nüfusa uzun vadeli ve sürdürülebilir sağlık hizmeti sunmak için gerekli sağlık altyapısını inşa etmek için mücadele etmektedir. DDD, 2018 yılında Suriye’de çalışmalarına başlamış; 2011’de patlak veren savaş nedeniyle yerinden edilmiş kişilere birinci basamak sağlık, cinsel sağlık ve üreme sağlığı, ruh sağlığı ve psikososyal destek ile sosyal koruma hizmetleri sunmaktadır. O tarihten bu yana, Suriye’deki 14 yıllık çatışma süresince DDD, savaşın yıkıma uğrattığı Suriye’deki nüfusa sağlık hizmeti ve insani yardım sağlamak amacıyla çok sayıda tıbbi ve insani yardım operasyonu yürütmüştür. Bölgede birden çok aktörün çatışması, kaynaklara sınırlı erişim, sağlık personeline ve sağlık tesislerine doğrudan saldırılar ile halen devam eden ihtiyaçlar, insani yardımın karmaşık ve zorlu koşullar altında yürütülmesine yol açmıştır.

DDD, Suriye’de savaştan etkilenen insanların sağlık hizmetlerine erişimini sağlamak için Halep’teki dokuz ve İdlib’teki üç sağlık merkezi ile doğrudan veya ortaklıklar aracılığıyla insani yardım sağlamaya devam etmektedir.